n=1 complex

Zo kom je af van je N=1-complex

In veel publieke sectoren is de nadruk komen te liggen op evidentie, generaliseerbaarheid en big data. Individuele ervaringen tellen niet. Maar wanneer de dooddoener ‘een n=1-verhaal’ wordt uitgesproken kan het zijn dat er belangrijke informatie terzijde wordt geschoven.

De gezondheidszorg dient vaak als voorbeeld. In deze sector gold lange tijd: hoe meer data hoe beter. Soms is deze manier van denken heel nuttig. U profiteert hierdoor bijvoorbeeld, wanneer u naar uw huisarts gaat, niet alleen van haar kennis maar ook van de geaggregeerde kennis van haar collega’s. Bij beleid(-sevaluaties) wordt daarom vooral gezocht naar wat werkt voor grote groepen mensen, niet alleen naar wat werkt voor de mensen die het hardst roepen.

Doorgeslagen

Maar wanneer individuele ervaringen er niet meer toe doen wordt in potentie nuttige informatie genegeerd. Er wordt niet meer naar mensen geluisterd. Zo missen we informatie uit meer gedetailleerde verhalen over complexere situaties of processen. Informatie die niet generaliseerbaar is voor een grotere groep, maar toch inzichten kan opleveren die voor meer mensen van waarde zijn. In het boek ‘Weten vraagt meer dan meten’ leest u welke gevolgen dat kan hebben.

Kwalitatieve analyse

In het dagelijkse werk mag het N=1-complex best wat vaker opzij worden geschoven. Als iets niet vaak voorkomt, of u het nog niet vaak heeft gehoord wil dat niet zeggen dat het geen analytische aandacht verdient. Sommige klachten bijvoorbeeld hoort u maar één keer, maar kunnen toch van onschatbare waarde zijn. Gouden klachten: omdat ze inzicht geven in een ander perspectief, laten zien hoe iets kan overkomen, waarschuwen voor een structurele tekortkoming etc.

Publieke organisaties gebruiken steeds vaker kwalitatief onderzoek, bijvoorbeeld om verhalen te verzamelen. Maar te vaak nog wordt die methode alleen als ‘extraatje’ ingezet of vooral vanuit communicatieoogpunt gebruikt (‘persoonlijke verhalen trekken immers in teksten de aandacht’). Daarbij wordt de analytische stap vaak overgeslagen.

Tot ziens

Een verpleegkundige vertelde dat een bewoner met chronische pijn en vermoeidheid werd gevraagd hoe de zorg voor haar beter kon. Na veel aandringen gaf de bewoner één suggestie. Ze vond het naar dat mensen haar bij het verlaten van haar appartement iedere keer een ‘fijne dag’ wensten. Ze had namelijk zelden nog écht fijne dagen en hoorde dus liever ‘tot ziens’ dan een onbereikbare wens. Is dit een n=1 verhaal? Jazeker! Maar heeft het daardoor slechts betrekking op één iemand en daarmee beperkte waarde? Nee, zo’n opmerking nodigt juist uit tot verder nadenken en verder onderzoek.

In ‘Inspecteurs over hun vak’ komen elf inspecteurs aan het woord over het inspectievak. Dat zijn er niet veel. En toch geven ze met elkaar een waardevol inkijkje in de dilemma’s, overwegingen, uitdagingen die ze zoal tegenkomen. Is dat volledig? Weten we nu wat alle inspecteurs vinden of meemaken? Nee, zeker niet. De ervaringen van de inspecteurs geven door de gedetailleerdheid stof tot nadenken en gesprek. Hier heeft de hele organisatie wat aan.

Verder onderzoek

N=1 is daarom niet het eindpunt maar het startpunt voor verder onderzoek. Stelt u zichzelf ter oefening de volgende keer dat u uw n=klein-complex opmerkt om te beginnen eens de volgende vragen:

  • Waarom voelde iemand de neiging om dit verhaal te vertellen?
  • Welke betekenis heeft dit verhaal voor de verteller?
  • Wat zegt dit ons?
  • Wat vind ik ervan als dit zich heeft voorgedaan?
  • Als dit voor deze persoon geldt, wat zou dit dan kunnen zeggen over andere gevallen?
  • Als dit voor anderen zou gelden, zouden wij dit dan (kunnen) horen?
  • Zou het de moeite waard zijn om uit te vinden of ditzelfde verhaal ook voor anderen geldt?

Deze en veel andere vragen zijn de moeite waard om vaker te stellen. Ze vormen voor Het Inzichtenlab een rode draad in onze onderzoeken. Dat kun je bijvoorbeeld terugzien in onze evaluaties van de klachtbehandeling bij Defensie of van particuliere bewindvoering. Ze vormen ook een belangrijke pijler onder ons werk op het gebied van leren van klachten.

De publieke sector kan alleen beter worden als er oog is voor verschillende perspectieven. Dat kan alleen als n=1-ervaringen op waarde worden geschat.